Kiểm kê khí nhà kính: Nghĩa vụ bắt buộc doanh nghiệp không thể tiếp tục trì hoãn

Kiểm kê khí nhà kính: Doanh nghiệp nào bắt buộc phải thực hiện?

Kiểm kê khí nhà kính đang trở thành nghĩa vụ bắt buộc đối với nhiều cơ sở phát thải. Tìm hiểu đối tượng, trách nhiệm và lý do doanh nghiệp cần chủ động thực hiện ngay.

Kiểm kê khí nhà kính không còn là câu chuyện “nên làm” mà là nghĩa vụ phải thực hiện

Trong những năm gần đây, kiểm kê khí nhà kính ngày càng trở thành một nội dung quan trọng trong hoạt động quản lý môi trường của doanh nghiệp. Đặc biệt, với các cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê, đây không còn là hoạt động mang tính tự nguyện mà đã được pháp luật quy định là nghĩa vụ của cơ sở phát thải khí nhà kính.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg ngày 10/8/2026, ban hành Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính cập nhật năm 2026. Quyết định xác định cụ thể các nhóm lĩnh vực và các cơ sở thuộc diện phải thực hiện kiểm kê.

Đáng chú ý, Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg sẽ có hiệu lực từ ngày 25/9/2026 và thay thế Danh mục ban hành theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần sớm rà soát lại thông tin của cơ sở mình thay vì chờ đến khi cơ quan quản lý yêu cầu mới bắt đầu thực hiện.

Vì sao doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến kiểm kê khí nhà kính?

1. Đây là nghĩa vụ pháp lý đối với cơ sở thuộc danh mục

Quyết định 42/2026/QĐ-TTg quy định các cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc các Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định có trách nhiệm thực hiện kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở, xây dựng và nộp báo cáo kiểm kê theo quy định.

Như vậy, doanh nghiệp thuộc danh mục không thể xem kiểm kê khí nhà kính là một thủ tục có thể bỏ qua hoặc thực hiện tùy thời điểm.

Đây là điểm quan trọng mà ban lãnh đạo doanh nghiệp, bộ phận môi trường, bộ phận sản xuất và các đơn vị tư vấn cần đặc biệt lưu ý.

2. Danh mục năm 2026 đã được cập nhật

Một trong những điểm doanh nghiệp cần kiểm tra ngay là cơ sở của mình có còn nằm trong danh mục phải kiểm kê hay không.

Quyết định mới ban hành danh mục cập nhật gồm:

• Danh mục lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính;
• Danh mục cơ sở thuộc ngành Công Thương;
• Danh mục cơ sở thuộc ngành Xây dựng, bao gồm lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải;
• Danh mục cơ sở thuộc ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Do đó, doanh nghiệp từng thuộc danh mục cũ cũng cần rà soát lại theo danh mục mới.

3. Những lĩnh vực nào có nguy cơ phải kiểm kê?

Theo Phụ lục I của Quyết định, các lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính được phân thành nhiều nhóm lớn.

Nhóm năng lượng gồm công nghiệp sản xuất năng lượng, tiêu thụ năng lượng trong công nghiệp, thương mại, dịch vụ và dân dụng, khai thác than, khai thác dầu và khí tự nhiên.

Nhóm giao thông vận tải bao gồm tiêu thụ năng lượng trong giao thông vận tải.

Nhóm xây dựng bao gồm tiêu thụ năng lượng trong ngành xây dựng và các quá trình công nghiệp trong sản xuất vật liệu xây dựng.

Nhóm các quá trình công nghiệp bao gồm sản xuất hóa chất, luyện kim, công nghiệp điện tử và một số hoạt động sản xuất, sử dụng sản phẩm công nghiệp khác.

Nhóm nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất gồm chăn nuôi, lâm nghiệp và thay đổi sử dụng đất, trồng trọt, tiêu thụ năng lượng trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản cùng các nguồn phát thải khác.

Nhóm chất thải gồm bãi chôn lấp chất thải rắn, xử lý chất thải rắn bằng phương pháp sinh học, thiêu đốt và đốt lộ thiên chất thải, xử lý và xả thải nước thải.

Doanh nghiệp phải làm gì khi thuộc danh mục?

Khi xác định cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê, doanh nghiệp cần chủ động triển khai các công việc cần thiết để bảo đảm số liệu phát thải được thu thập, tính toán và lập báo cáo đúng quy định.

Theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, cơ sở thuộc danh mục có trách nhiệm:

Rà soát → thu thập số liệu → thực hiện kiểm kê → lập báo cáo → nộp báo cáo theo quy định.

Việc thực hiện không chỉ cần quan tâm đến kết quả cuối cùng mà còn cần chuẩn bị hệ thống dữ liệu phục vụ kiểm kê, bởi số liệu đầu vào thường liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ nhiên liệu, sử dụng năng lượng và các nguồn phát thải của cơ sở.

Đừng chờ đến khi bị nhắc mới bắt đầu kiểm kê

Một trong những sai lầm phổ biến của doanh nghiệp là chỉ bắt đầu tìm hiểu khi thời hạn báo cáo đã đến.

Trong thực tế, kiểm kê khí nhà kính cần thời gian để:

• Xác định phạm vi kiểm kê;
• Xác định các nguồn phát thải;
• Thu thập số liệu hoạt động;
• Kiểm tra tính đầy đủ và nhất quán của dữ liệu;
• Tính toán lượng phát thải;
• Hoàn thiện hồ sơ và báo cáo.

Vì vậy, chủ động kiểm kê sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm áp lực về thời gian và hạn chế rủi ro sai sót trong quá trình thực hiện.

Đặc biệt, người đại diện theo pháp luật của cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính cũng được xác định là một trong các đối tượng chịu trách nhiệm thi hành Quyết định.

Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý từ năm 2027

Quyết định 42/2026/QĐ-TTg cũng quy định trường hợp một cơ sở từng thuộc danh mục theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg nhưng không có tên trong danh mục mới thì được miễn nghĩa vụ nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở từ năm 2027, đối với kỳ báo cáo số liệu kiểm kê năm 2026.

Do đó, doanh nghiệp không nên mặc định rằng “đã từng phải kiểm kê thì chắc chắn tiếp tục phải kiểm kê”. Cần đối chiếu chính xác tên cơ sở, địa điểm, ngành nghề và danh mục mới.

Doanh nghiệp nên kiểm tra ngay 3 vấn đề

Nếu doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, năng lượng, xây dựng, giao thông, nông nghiệp hoặc xử lý chất thải, nên thực hiện ngay:

1. Kiểm tra cơ sở có nằm trong danh mục theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg hay không.

2. Nếu thuộc danh mục, rà soát khả năng đáp ứng yêu cầu kiểm kê và báo cáo.

3. Chủ động chuẩn bị dữ liệu và kế hoạch thực hiện thay vì chờ đến thời điểm phải nộp báo cáo.

Kiểm kê khí nhà kính là bước đầu để doanh nghiệp quản lý phát thải

Kiểm kê khí nhà kính không đơn thuần là một yêu cầu về hồ sơ môi trường. Đây còn là cơ sở để doanh nghiệp nhận diện nguồn phát thải, đánh giá mức độ phát thải từ hoạt động sản xuất – kinh doanh và từng bước xây dựng kế hoạch giảm phát thải phù hợp.

Trong bối cảnh danh mục cơ sở phải kiểm kê tiếp tục được cập nhật, doanh nghiệp cần chuyển từ tâm lý “khi nào bắt buộc mới làm” sang “chủ động chuẩn bị trước để đáp ứng đúng quy định”.

Nếu doanh nghiệp chưa xác định được cơ sở của mình có thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính hay không, hãy rà soát ngay theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg trước khi bước vào kỳ báo cáo.

Liên hệ tư vấn: Hotline 0388 566 886 - 0826 849 849 hoặc gửi thông tin qua trang Liên hệ để được hỗ trợ.